Zespół Aspergera

Zaburzenia ze spektrum autyzmu

Zespół Aspergera należy do grupy zaburzeń rozwojowych zaliczanych do zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Wyróżnia się on utrwalonym wzorcem zachowań, do których należą:

  1. Sztywność przekonań i zachowań – utrudnia adaptację do nowych warunków, każda zmiana jest postrzegana jako trudna i bolesna
  2. Wąskie, specjalistyczne zainteresowania, czasem graniczące z obsesją na danym punkcie
  3. Trudności w interakcjach społecznych, wynikające z nieumiejętności rozpoznawania przekazu pozawerbalnego (mowa ciała) oraz rozpoznawania i nazywania emocji
  4. Dziwne, stereotypowe ruchy ciała, tiki, powtarzalne schematy zachowań
  5. Nietypowy sposób mówienia – osoby z zespołem Aspergera mają często bardzo bogate słownictwo, posługują się eleganckim, literackim językiem, z dość monotonną intonacją. Czasem taki sposób mówienia może być postrzegany jako pretensjonalny, szczególnie kiedy znacząco odbiega od potocznej mowy rówieśników.

Skąd się to wszystko bierze? Przyczyny są w dalszym ciągu nieznane, naukowcy przypuszczają, że zespół ma w znacznej mierze podłoże genetyczne. Jako inne możliwe wymienia się infekcje i urazy mózgu w okresie okołoporodowym i wczesnodziecięcym. Diagnoza jest stawiana po dokładnym badaniu psychologicznym i przeanalizowaniu rozwoju pacjenta. Badanie psychologiczne i psychiatryczne bywa uzupełniane testami neuropsychologicznymi.

Zespół Aspergera jest przez niektórych ekspertów uważany za zespół zachowań, mieszczący się w ogólnie przyjętej normie zachowań, jedynie nacechowanych mniejszą otwartością na inne osoby.

W przeciwieństwie do osób z autyzmem, u których bywa opóźniony rozwój psycho-ruchowy oraz rozwój mowy, osoby z zespołem Aspergera rozwijają mowę o czasie. Kryterium diagnostycznym jest również inteligencja w normalnym zakresie.

Specjaliści podkreślają, że osoby z diagnozą zespołu Aspergera mają również dużo cech pozytywnych, wynikających ze swojego sposobu bycia. Są oni postrzegani jako osoby szczere i prawdomówne, bardzo rzetelne w swojej pracy. Dzięki swojej fiksacji na ulubionym temacie potrafią zgłębiać wybrane zagadnienie, osiągając wiedzę ekspercką. Ponadto, z reguły nie przeszkadza im rutyna i powtarzalność wykonywanych czynności.

To wszystko sprawia, że wiele osób z zespołem Aspergera zostaje w przyszłości świetnymi badaczami i poważanymi naukowcami.

Sfera, w której osoby te mają najwięcej trudności to kontakty towarzyskie. Poprzez swoją sztywność zachowań i trudność w dostosowaniu swojego zachowania do okoliczności, są często niesłusznie postrzegane jako dziwacy, albo nawet jako osoby aroganckie.

Szczególnie trudne są dla nich relacje miłosne – delikatny mechanizm zalotów oraz komunikacji w związku opiera się w dużej mierze na emocjach i  sygnałach pozawerbalnych, których osoby z zespołem Aspergera mogą nie widzieć i nie interpretować poprawnie. Umiejętności te mogą jednak zostać wyuczone.

Wiele osób z zespołem Aspergera nie wymaga leczenia psychiatrycznego. Jeżeli trudności w życiu codziennym są silne i osoba taka ma poczucie, że nie może się odnaleźć w swoim otoczeniu i ma mały poziom satysfakcji, warto podjąć terapię behawioralną lub behawioralno-poznawczą. W trakcie takiej terapii odbywane są sesje z psychologiem, który pomaga nauczyć się rozpoznawania emocji, sygnałów pozawerbalnych i poprawić kontakty interpersonalne. Czasem taka terapia może nawet wydawać się nieco dziecinna, jednak nauka o emocjach i sposobach komunikacji może znacznie poprawić funkcjonowanie społeczne i zwiększyć poziom zadowolenia z życia. 

Leczenie farmakologiczne jest stosowane bardzo rzadko, głównie w leczeniu innych towarzyszących zaburzeń psychicznych (najczęściej są to zaburzenia depresyjno-lękowe lub zaburzenia obsesyjno-kompulsywne). Nie należy bać się leków, ponieważ nie są one uzależniające i są bezpieczne dla pacjenta.