Rodzaje psychoterapii

Psychoterapia dla dorosłych

Gdy pacjent zdecyduje się na podjęcie psychoterapii i rozezna się w różnych nurtach psychoterapeutycznych, staje przed kolejnym dylematem – wyborem formy psychoterapii.

Do wyboru pozostają m.in.:  psychoterapia indywidualna, grupowa, krótko- i długoterminowa oraz interwencja kryzysowa. Czym się różnią?

Krótki przewodnik

to bezpośredni, wyłączny kontakt pacjenta z psychoterapeutą, realizujący się przeważnie w cotygodniowych, 50- minutowych sesjach. Osobisty kontakt sprzyja budowaniu intymnej, swobodnej atmosfery, która ułatwia dotarcie do najtrudniejszych emocji i przeżyć. Podczas sesji terapeuta uważnie i empatycznie towarzyszy pacjentowi w poznawaniu samego siebie, analizowaniu co w danym momencie jest źródłem cierpienia oraz poszukiwaniu optymalnej zmiany. Kierunek terapii wyznacza wspólnie zdefiniowany, przez klienta i terapeutę, cel.

Psychoterapia indywidualna ma udowodnioną skuteczność w leczeniu zaburzeń psychicznych, w rozwiązywaniu problemów psychologicznych, w trudnych sytuacjach życiowych jak również w rozwoju osobowości.

to systematyczne spotkania grupy klientów/ pacjentów i jednego lub dwóch psychoterapeutów. Wchodzenie w interakcje z innymi członkami grupy i tworzenie relacji jest fundamentem tej terapii. W trakcie sesji członkowie przyglądają się swoim uczuciom, myślom oraz zachowaniom i ujawniając je szerszemu gronu, poznają różne punkty widzenia i interpretacje innych osób. Praca w grupie daje możliwość doświadczania wsparcia, poczucia jedności poprzez odnajdywanie podobieństw we wspólnych przeżyciach, a także umożliwia znalezienie innych niż dotychczasowe rozwiązań i wzorów do naśladowania. Dzieląc się „sobą” w trakcie spotkań grupowych, pacjent uświadamia sobie wzorzec kształtowania, próbuje je tworzyć w inny niż dotychczas sposób. Przeżywając korektywne doświadczenia, zyskuje wpływ na bardziej satysfakcjonujące relacje poza grupą.

Propozycja terapii grupowej kierowana jest do osób doświadczających trudności w tworzeniu i utrzymaniu relacji, borykających się z samotnością, poczuciem pustki, trudnościami w realizowaniu własnych celów życiowych. Ta metoda pracy ma również udowodnioną skuteczność w leczeniu uzależnień. Zrzesza również osoby z podobnymi problemami, np. przewlekłymi chorobami somatycznymi, samotnym macierzyństwem, w formie grup wsparcia.

Terapia grupowa może być zorganizowana w dwojaki sposób- w formie grup zamkniętych, których cechą charakterystyczną jest stały skład i znany termin zakończenia terapii oraz w formie grup otwartych, które oferują możliwość dołączenia w trakcie, a czas trwania terapii nie jest z góry określony. Terapia grupowa najczęściej prowadzona jest raz w tygodniu, zarówno długo, jak i krótkoterminowo.

Czym różni się psychoterapia indywidualna od grupowej?

W terapii indywidualnej terapeuta niewiele mówi o sobie, tworzona relacja nie jest symetryczna. Pacjent jest zachęcany do przyglądania się samemu sobie oraz do bardziej otwartego i swobodnego mówienia o swoich uczuciach i myślach. Uwagę poświęca się również zrozumieniu tego co się dzieje między pacjentem a terapeutą.

W terapii grupowej jest inaczej – członkowie grupy wchodzą w symetryczne relacje. Główny nacisk kładzie się na przeżycia i myśli pacjenta w kontekście tworzonych w grupie relacji. Członkowie grupy terapeutycznej oraz tworzone przez nich relacje stanowią swoiste laboratorium relacji społecznych, które umożliwiają analizę relacji, jakie tworzy dana osoba w realnym świecie.

Wybór formy psychoterapii jest pochodną diagnozy psychiatry kierującego na psychoterapię, preferencji pacjenta oraz diagnozy psychoterapeuty konsultującego daną osobę. Zależy od zgłaszanego problemu, dotychczasowych doświadczeń terapeutycznych oraz motywacji pacjenta do leczenia.

Niekiedy jednak metody oferowanej pomocy terapeutycznej stają się ograniczone ofertą ośrodka, do którego zgłasza się pacjent oraz dostępności usług terapeutycznych na danym terenie. Jeśli systematyczna indywidualna pomoc terapeutyczna nie jest możliwa z racji braku dostępności, wtedy warto rozważyć hospitalizację w oddziale terapii zaburzeń nerwicowych, w których, w ramach turnusów terapeutycznych prowadzona jest intensywna psychoterapia grupowa oraz indywidualna.

Terapia długo-, krótkookresowa oraz interwencja kryzysowa

Terapia krótkoterminowa to terapia ograniczona w czasie, w zależności od nurtu psychoterapeutycznego obejmuje od 12 do 40 spotkań. Podczas ustalania kontraktu terapeutycznego wyznaczana jest data zakończenia.

 

Jeżeli nie uda się rozwiać obaw podczas pierwszych konsultacji, wspólnie omówić korzyści płynących z formy długoterminowej, pacjentowi oferowana jest terapia krótkoterminowa. Podczas spotkań w krótszym cyklu pacjent może sprawdzić, jak się czuje, jakie odnosi korzyści, czy dana metoda mu odpowiada i podjąć ewentualną decyzję o kolejnym cyklu lub psychoterapii długoterminowej.

Ta forma terapii koncentruje się wokół sprecyzowanego problemu, np. kryzysu spowodowanego zmianą sytuacji życiowej. W przypadku terapii poznawczo- behawioralnej często wokół konkretnych objawów- np. ataków paniki, natręctw, zaburzeń snu.
Terapia krótkoterminowa oferowana jest także pacjentom którzy są ambiwalentnie nastawieni do podjęcia psychoterapii lub ich motywacja jest zewnętrzna (stanowiąc motywację partnera lub członka rodziny pacjenta, nie zaś samego pacjenta).
Istotą tej formy pomocy jest lepsze zrozumienie własnego życia psychicznego (swoich myśli, uczuć, zachowań, wyborów).

Praca długoterminowa prowadzi do poszerzenia samoświadomości, poprawy samopoczucia i funkcjonowania oraz do podejmowania bardziej adekwatnych działań celem tworzenia satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi.

Proponowana jest zazwyczaj wtedy, gdy zgłaszane problemy mają długotrwały charakter i/lub obejmują różne sfery życia.

Dzięki pracy w długim terminie zachodzi większe prawdopodobieństwo identyfikacji głębszych problemów, np. nieumiejętności tworzenia zadowalających relacji, które mogę być pominięte przy krótkoterminowej pracy wyłącznie nad konkretnym terminem (np. fobią).

Interwencja kryzysowa to interdyscyplinarna pomoc kierowana do osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Najczęściej korzystają z niej osoby doświadczające przemocy, znajdujące się w kryzysie małżeńskim, rodzinnym, ofiary katastrof, czy osoby znajdujące się o krok od podjęcia decyzji o samobójstwie. Pomoc psychologiczna udzielana w ramach interwencji kryzysowej dotyczy reakcji danej osoby na konkretną, traumatyczną sytuację życiową.

W ramach interwencji kryzysowej udziela się także porad prawnych, pomocy socjalnej, doraźnej pomocy psychologicznej a nawet pomaga w organizowaniu miejsc noclegowych dla osób potrzebujących.

Celem interwencji kryzysowej jest przywrócenie równowagi psychicznej, aby możliwe stało się samodzielne radzenie sobie z daną kryzysową sytuacją.